Jak dopuszczać ptaszniki?

Rozmnażanie ptaszników nie należy do najłatwiejszych zadań. Aby uzyskać młode pająki musimy zapewnić odpowiednie warunki samicy zarówno przed jak i po złożeniu kokonu. No i nie należy zapominać jak ważna jest  prawidłowa inkubacja kokonu już po jego odebraniu. Czasem problematyczne okazuje się już samo skompletowanie dorosłej pary, szczególnie wśród rzadszych gatunków.

Dorosła para

Aby dopuszczanie ptaszników miało sens oczywiście musimy dysponować dorosłą parą tego samego gatunku. Jak rozpoznać dorosłego samca? Jest to bardzo proste, otóż dorosły samiec po osiągnięciu dorosłości posiada bulbusy na nogogłaszczkach. Są to w uproszczeniu "zbiorniczki" na nasienie którymi podczas kopulacji przekazuje nasienie samicy. Jeszcze bardziej widocznym atrybutem dorosłego samca są haki na pierwszej parze odnóży krocznych które służą do poniesienia samicy podczas kopulacji. Ale, nie każdy gatunek posiada haki.

Przed kopulacją

Przed próbą dopuszczenia samca do samicy należy mieć pewność, że samiec jest "napełniony". Co to oznacza? Samiec musi wypełnić bulbusy nasieniem, bez tego nie będzie w stanie przekazać nasienia samicy i najprawdopodobniej będzie uciekał przed nią. Dlatego po wylince samca najlepiej odczekać co najmniej 2-3 tygodnie. Ewentualnie być może uda nam się zaobserwować sam proces napełniania. W tym celu pająk z pajęczyny stworzy hamak na którym umieści nasienie, następnie zazwyczaj wsuwa się pod taką konstrukcję (choć nie zawsze) i pobiera nasienie do bulbusów. Po napełnieniu możemy znaleźć pozostałość takiego hamaku, przeważnie w postaci "sznurka" z pajęczyny. Warto też zwrócić uwagę aby samiec nie był zbyt stary. Stare samce często nie chcą już kopulować.

Aby zwiększyć szansę powodzenia do kopulacji należy też przygotować samicę. Najlepiej próbę dopuszczania rozpocząć około 1-3 miesiące od wylinki. Zbyt szybka próba może spowodować niechęć samicy, natomiast dopuszczanie po długim okresie od wylinki może doprowadzić do wylinki samicy przed złożeniem kokonu. Dodatkowo samicę należy obficie nakarmić. Zmniejszy to ryzyko, że samiec zostanie zjedzony przez samicę.

Dopuszczamy

Jeśli mamy już dorosłą najedzoną samicę oraz napełnionego samca możemy przystąpić do próby dopuszczania. W tym celu zazwyczaj wpuszczamy samca do terrarium samicy. Aby zapewnić samcowi drogę ucieczki, najlepiej pozostawić otwarte terrarium. Jeżeli dopuszczamy gatunek który dość szybko kopuluje, możemy oczekiwać aż pająki się sobą zainteresują i przejdą do kopulacji. Mamy wtedy szansę zareagować gdyby samica próbowała zabić samca. Jeżeli jednak są to pająki słynące z długich zalotów najlepiej pozostawić samca na kilka dni (jak w przypadku Poecilotheria spp.) lub przynajmniej na dobę (Chromatopelma cyaneopubescens), aby mimo wszystko zapewnić samcowi możliwość ucieczki możemy otwarte terrarium z pająkami wstawić do większego zamkniętego pojemnika. Należy mieć na uwadze fakt, że bardzo rzadko, ale może zdarzyć się, że to samiec zabije samicę.

Samiec gdy wyczuje samicę zaczyna drgać lub stukać przednimi odnóżami (zależnie od gatunku), ma to być sygnałem dla samicy "nie jestem jedzeniem" jeżeli samica jest chętna do kopulacji zazwyczaj również odpowiada stukaniem przednich odnóży. Samiec podnosi samicę, jeśli posiada haki, to podnosi nimi samicę jednocześnie blokując pazury jadowe. Wtedy umieszcza i opróżnia jednego lub obydwa bulbusy w spermatece. Po tym samiec zazwyczaj szybko ucieka. Jeżeli wydaje nam się, że kopulacja przebiegłą pomyślnie, warto i tak jeszcze poobserwować samca. Jeżeli zauważymy, że ten nadal drży lub ponownie uderza odnóżami o podłoże i próbuje zbliżyć się do samicy, należ jeszcze go nie łapać gdyż być może nie udało mu się przekazać nasienia. Jeżeli jednak samiec ucieka przed samicą, należy wycofać go do osobnego pojemnika.

Jeżeli chcemy ponowić próbę dopuszczania musimy odczekać aż samiec ponownie się napełni. Zazwyczaj trwa to kilka dni.

Po kopulacji

Po dopuszczeniu pająków samicę karmimy dość obficie aby miała wystarczająco energii i składników do produkcji jaj. Możemy też podnieść temperaturę. Niektóre gatunki wymagają stymulacji warunkami czyli obniżenie i podniesienie temperatury oraz wilgotności. Jednak najpopularniejszym ptasznikom wystarczą standardowe warunki panujące w terrarium na co dzień.

Kokon

Na to kiedy pojawi się kokon wpływ ma szereg czynników, między innymi sam gatunek pająka. Przy czym czas ten i tak nie jest sztywno przypisany do danego gatunku. Dzieje się tak ponieważ samica nie zostaje zapłodniona w trakcie kopulacji a jedynie przechowuje nasienie w spermatece. Zapłodnienie następuje dopiero przy składaniu jaj.

Kiedy już pojawi się kokon warto utrzymywać podwyższoną temperaturę w terrarium. Wilgotność w zależności od gatunku, ale w większości przypadków podłoże najlepiej utrzymywać delikatnie wilgotne. Jedynie przy sucholubnych gatunkach podłoże pozostawiamy suche.

Odbieranie i inkubacja

Kokon odbieramy po kilku tygodniach od złożenia, dokładny czas jest również zależny od gatunku oraz od temperatury w terrarium. Kokon można również zostawić i poczekać aż samica otworzy go sama, choć dość problematyczne jest późniejsze wyłapywanie młodych z terrarium.

Przy inkubacji w większości przypadków doskonale sprawdza się niewielki pojemnik wyłożony zwilżonymi chusteczkami. Pamiętajmy o zapewnieniu wydajnej wentylacji. W przypadku niektórych rodzajów jak Theraphosa lub Ephebopus musimy zapewnić nimfom możliwość wspięcia się na ścianki, wykładające je ręcznikami papierowymi. Pająki te linieją grawitacyjnie (wychodzą z wylinki zwisając). Dlatego gdy nie będą potrafiły zaczepić się o śliskie ścianki pojemnika, większość z nich lub nawet wszystkie padną.

Rozdzielanie

Gdy pająki osiągną stadium L1, odczekujemy kilka dni i możemy przystąpić do pierwszego karmienia lub rozdzielania pająków do osobnych pojemników. Część gatunków toleruje się przez jakiś czas jak np. Neoholothele incei, Caribena versicolor. Inne natomiast mogą żyć w grupie przez długi czas np. większość z rodzaju Poecilotheria oraz Monocentropus balfouri. W przypadku tych ostatnich najlepiej pozostawić kokon u samicy która zaopiekuje się młodymi. Jednakże większość gatunków najlepiej rozdzielić ponieważ dość szybko zacznie dochodzić do kanibalizmu.

Wybór gatunku

Na początek warto wybrać prosty w rozmnożeniu gatunek a za razem taki który składa dość niewielkie kokony (do 150-200 sztuk). I tak będą to:

• Caribena versicolor
• Neoholothele incei
• Psalmopoeus irminia
• Psalmopoeus cambridgei

Jak widać rozmnożenie ptaszników jest dość czasochłonne i wymaga nieco pracy. Jednak porównując do rozmnażania innych zwierząt egzotycznych jest dość proste, szczególnie jeśli chodzi o pospolite gatunki.